خیلی بعیده کسی سرش تو شبکههای اجتماعی باشه و اسم رمزارز یا کریپتو به گوشش نخورده باشه. اولین بار خودم سال ۲۰۱۳ اسم بیتکوین به گوشم خورد زمانی که قیمتش رسیده بود به حدود ۱۲۰ دلار. اینجا نمی خوام تاریخچه کار خودم رو تشریح کنم فرصت کنم اون رو هم می نویسم چون تجربیات خوبی توش هست.
کار تو بازار کریپتو علاوه بر مهارتهای فنی و مالی احتیاج به دانش خوبی از امنیت داره که بتونید از سرمایتون حفاظت کنید مخصوصا برای ما ایرانیها که به دلیل تحریمها به راحتی سرمایمون توسط صرافیها ضبط میشه. برای همین یکی از راههای سرمایهگذاری در این بازار سپردن سرمایه به کسانی است که کار ترید انجام میدن و سبدگردانی انجام میدن.
تقریبا ۲ سالی هست که دارم سبدگردانی رمزارز میکنم. کاری که تفننی شروع شده بود به مرور از دوستان سرمایه جذب کرد و الان تعداد سرمایهگذاران به ۱۰ نفر رسیده. برای سهولت محاسبات یک نرمافزار توسعه دادم که خودش صورت معاملات و نسبت سهم شرکا رو محاسبه کنه و بشه در لحظه دید که پورتفوی هرکس شامل چه رمزارزهایی است و وضعیت سود و زیان هر کدوم و در مجموع چگونه است. نوسانات شدید بازار تو چندماه اخیر یکی از مشکلات مهم سبدگردانی اشتراکی رو بهم نشون داد که رفع اون خیلی زمان برد. از اونجایی که فکر میکنم این راه حل بدرد دیگران هم میخوره اون رو منتشر میکنم.
سبدگردانی رمزارز چیست؟
سبدگردانی یکی از مفهومهای جالب در بازار سرمایه است. به زبان ساده سبدگردانی یعنی: «سپردن سرمایه به فردی به نام سبدگردان که مسئولیت مدیریت سهام سرمایهگذار را بر عهده میگیرد و با استفاده از دانش و تجربهاش سهمهای گوناگون را خرید و فروش میکند».
سبدگردان در سود با شما شریک است اما در زیان شریک نیست. یعنی اگر مثلا سرمایه شما در زمان برداشت ۲۰ درصد سود کرده باشد از این ۲۰٪ بخشی (معمولا بین ۱۰٪ تا ۳۰٪) متعلق به سبدگردان و الباقی متعلق به شما خواهد بود. اما اگر زیان داده باشد فقط میتوانید اصل باقیمانده پول را مطالبه کنید.
سبدگردانی در معاملات رمزارز با بورس از نظر شکلی و کلی بسیار مشابه هستند اما به دلیل نوسانات بسیار بیشتر بازار رمز ارز (زیانهای ۹۹ درصدی و سودهای چند هزار درصدی در طول یک روز معاملاتی) پیچیدگی بسیار بیشتری دارند.
به صورت کلی سبدگردان به سه روش میتواند سبدگردانی کند:
- سود تضمینی: در این روش سبدگردان بر اساس تجربهاش میزان سودی را تضمین میکند و ریسک زیان را میپذیرد و همه سرمایههای از این دست را در کنار هم معامله میکند. در این روش سرمایهگذار سود اندک (معمولا در حدود سود بانکی) دریافت میکند در زیان شریک نیست و سبدگردان هم نگران نحوه محاسبه سود و زیان هر سرمایهگذار نیست.
- سبدگردانی اختصاصی: در این روش سبدگردان به ازای هر سرمایه دریافتی یک حساب مستقل در صرافیهای مد نظر ایجاد میکند و معمالات هر سرمایه پذیرفتهشده به صورت ایزوله صورت میپذیرد.
- سبدگردانی اشتراکی: در این روش همه سرمایههای دریافتی به صورت مجتمع معامله شده و محاسبه سود و زیان هر سرمایه نیازمند محاسبات پیچیده است.
شرح مساله
فرض کنید بیژن یک سبدگردان است که کار خود را با ۲۰۰۰دلار شروع کرده و بعد از ۳ماه از منیژه ۲۰۰۰دلار سرمایه میپذیرد. برای سادگی مثال در طول این مدت فقط یک رمز ارز (X) را معامله کرده و تراکنشهای زیر رخ داده است:
خلاصه معاملات:
- سرمایهگذاری ۲۰۰۰ دلاری به تاریخ اول فروردین ۱۴۰۰ از سوی بیژن
- خرید ۳۰۰ سکه به قیمت هر کدام ۳ دلار به تاریخ دوم فروردین
- خرید ۱۰۰ سکه به قیمت هر کدام ۴ دلار به تاریخ سوم فروردین
- فروش ۵۰ سکه به قیمت هر کدام ۵ دلار به تاریخ اول اردیبهشت (سود کلی سبد ۴۰٪)
- فروش ۱۰۰ سکه به قیمت هر کدام ۷ دلار به تاریخ ۱۵ اردیبهشت (سود کلی سبد ۸۵٪)
تا این مرحله بیژن تنها بود و محاسبات بسیار ساده. در ادامه:
- سرمایهگذاری منیژه به مبلغ ۲۰۰۰ دلار در تاریخ اول خرداد. بازار در حال ریزش است و قیمت X از ۷ دلار به ۳ دلار افت کرده در نتیجه سود سبد بیژن با توجه به قیمتهای خریدی که داشته و نفروخته از ۸۵٪ به ۱۵٪ افت کرده
- خرید ۲۰۰ سکه به قیمت هر کدام ۳ دلار به تاریخاول خرداد. با توجه به موجودی دلار بیژن و منیژه، از این خرید ۳۸.۴۶٪ به بیژن و ۶۱.۵۴٪ به منیژه میرسد.
- بیژن ۵۰۰ دلار از پولش را از بازار خارج میکند در نتیجه موجودی دلارش به حدود ۵۲۰ دلار تقلیل یافته و ارزش سبدش هم به ۱۸۰۰ دلار میرسد.
- خرید ۱۰۰ سکه به قیمت هر کدام ۴ دلار به تاریخ دهم خرداد. با توجه به موجودی دلار بیژن و منیژه، از این خرید ۲۴.۱۵٪ به بیژن و ۷۵.۸۵٪ به منیژه میرسد
- بیستم خرداد بازار با ریزش شدید مواجه شده و قیمت بسیار پایین آمده طبیعتا وقت خرید است! خرید ۲۰۰ سکه به قیمت هر کدام ۱ دلار. با توجه به اینکه نه دلاری به سبدها اضافه شده و نه کم در نتیجه این خرید با همان نسبت قبلی بین دو نفر تقسیم میشود و حجم عمده آن به منیژه میرسد.
مدتی گذشته و به نظر بازار در حال بازگشت است پس باید سود را حفظ کرد که اگر دوباره با ریزش شدید مواجه شدیم بلایی که خردادماه سر بیژن آمد تکرار نشود. در طول ۴ ماه ۴ عملیات فروش انجام میشود:
- اول تیر فروش ۲۰۰ سکه به قیمت ۲ دلار. از آنجایی که این ۲۰۰ سکه را ۲۰ خرداد با یک دلار خریده بودیم سود فروش این سکهها باید ۱۰۰ درصد باشد اما نکته مشکل ماجرا همینجاست. جلوتر توضیح میدهم.
- اول مرداد فروش ۱۵۰ سکه دیگر به قیمت ۳.۵ دلار. این سکه هم باید سودده در نظر گرفته شود چون قبلا خرید ۳ دلاری داشتیم
- پانزدهم شهریور شده و نوسانات بازار محدود است و هنوز برنگشته. ۱۵۰ سکه دیگر به قیمت ۳.۶ دلار میفروشیم. این سکه هم باید سودده در نظر گرفته شود چون قبلا خرید ۳ دلاری داشتیم
- آخرین فروش بیستم مهر انجام میشود در حالی که بازار به قیمت اول اردیبهشت بازگشته. در نتیجه ۱۵۰ سکه دیگر به قیمت ۵ دلار میفروشیم.
اما حالا نسبت سهمهای این ۴ فروش را چگونه باید حساب کنیم؟
روش تقسیم اشتراک بر اساس موجودی
روش قبلی که برای محاسبه استفاده می کردم روش نسبت سهم از سکه بود به این معنی که از هر فروش به میزان موجودی فرد از سکه فروخته شده در لحظه به حسابش منظور میشد.
این روش بسیار ساده است اما یک اشکال بزرگ دارد. در فروش کد ۱۱ ما سکهای را به قیمت ۲ دلار فروختیم از یک منظر باید سود ۱۰۰ درصد میگرفتیم اما از آن معامله تنها ۲۴٪ سهم بیژن بود و ۷۶٪ سهم منیژه. در این فروش با توجه به حجم موجودی سکه بیژن و منیژه ۵۹٪ سهم بیژن شده و ۴۱٪ سهم منیژه. پس اینجا به ضرر منیژه عمل کردیم و سود کمتری نصیبش شده. بدتر اینکه بیژن تنها ۴۸ سکه را به قیمت ۱ دلار خریده بود اما ما ۱۱۷ سکه او را به قیمت ۲ دلار فروختیم در حالی که الباقی ۶۹ سکه او همه با قیمتی بیش از ۲ دلار خریده شده بودند! پس هم بیژن و هم منیژه ضرر کردند! همین اشکال طبیعتا برای معاملات بعدی هم به نحوی رخ میدهد.
روش جدید مبتنی بر حداکثر سود
در روش جدید به جای اینکه تقسیم نسبت بر اساس موجودی باشد براساس انتخاب ترتیبی از کمترین قیمت خرید و دورترین خرید انجام میپذیرد. در واقع به ازای هر فروش لیست همه خریدهایی که باقیمانده موجودی داشته باشند استخراج شده بر اساس قیمت/زمان به صورت صعودی مرتب و به ترتیب مورد استفاده قرار می گیرند. به عنوان مثال چهار خرید فوق به صورت زیر مورد بهرهبرداری قرار خواهند گرفت:
- در فروش کد ۴ تعداد ۵۰ سکه از موجودی خرید کد ۲ کسر و باقیمانده آن ۲۵۰ سکه خواهد بود.
- در فروش کد ۵ تعداد ۱۰۰ سکه از موجودی خرید کد ۲ کسر و باقیمانده آن ۱۵۰ سکه خواهد بود.
- در هر دو معامله فوق چون شریکی وجود نداشته قدر نسبت فروش ۱۰۰٪ متعلق به بیژن است و عملیات فروش از ارزانترین خرید انجام شده.
- با انجام خرید کد ۱۰ وضعیت موجودی همه کدهای خرید مشخص شده
- در فروش ۱۱ تمام ۲۰۰ سکه را از خرید کد ۱۰ کسر میکنیم به این ترتیب همه فروش از ارزانترین خرید انجام شده و سهم بیژن همان ۲۴٪ مربوط به خرید خواهد شد.
- در فروش ۱۲ تمام ۱۵۰ سکه را از خرید کد ۲ کسر میکنیم چون ارزانترین و قدیمیترین خرید دارای موجودی است. به این ترتیب بیژن تمام سهم فروش را خواهد داشت
- در فروش ۱۳ تمام ۱۵۰ سکه را از خرید کد ۷ کسر میکنیم. چون ارزانترین خرید دارای موجودی است. طبیعتا سهم بیژن و منیژه معادل با سهم خریدشان در خرید کد ۷ خواهد بود.
- در فروش ۱۴ نمی توان ۱۵۰ سکه را از ارزانترین خرید کسر کرد در نتیجه ۵۰ سکه را از خرید شماره ۷ (با قدر نسبت تعریف شده در همان خرید) و ۱۰۰ سکه الباقی را از خرید شماره ۳ کسر میکنیم که بعد از ۷ دارای کمترین قیمت و قدیمیترین خرید است. با این کار سهم بیژن از این معامله ۱۹.۲۳ سکه باقیمانده از خرید کد ۷ و ۱۰۰ سکه یاقیمانده از خرید کد ۳ و در مجموع ۱۱۹.۲۳ سکه از مجموع ۱۵۰ سکه فروخته شده معادل با ۷۹.۴۹٪ میشود.
حالا اگر نسبتهای بدست آمده را به جای نسبتی که روش قبلی مورد استفاده قرار گرفته بود جایگزین کنیم به این جدول می رسیم:
همانطور که مشخص است ضریب اشتراک در این جدول برعکس قبلی متغیر و مبتنی بر ترتیب معامله شده. اثر این کار چیست؟ در جدول زیر به خوبی مقایسه شده:
در اثر این کار:
- رمزارز بیشتری برای بیژن باقیمانده چون گرانتر خریده بود و نباید ارزان میفروخت.
- ارزش سبد بیژن حدود ۱۸۰ دلار رشد داشته و سود او با وجود برداشت ۵۰۰ دلار به ۴۶٪ رسیده است. همزمان سود منیژه هم ۱۷ درصد بوده
- وابسته به نوع و قیمت معامله دلار بیشتری عاید بیژن یا منیژه شده. به عنوان مثال در معامله ۱۱ منیژه ۱۳۰ دلار بیشتر بدست آورده. بدیهی است اگر در فاصله فروشهای ۱۱ تا ۱۲ معامله خریدی انجام شده بود این افزایش موجودی دلار به نفع منیژه بود.
در این مثال فقط معاملات محدود یک رمز ارز را در نظر گرفته شده بود بدیهی است در بازار متلاطم رمزارز و با تعداد انبوه معاملات اثرات این روش خود را بیشتر نشان میدهد. در این روش حداکثر شدن سود مد نظر است و عملا ورود زودهنگام یا دیرهنگام به بازار تاثیر اندکی دارد. به عنوان یک مثال عینی یکی از افرادی که کمتر از ۲ ماه است حدود ۱۰۰۰ دلار نزد بنده سرمایهگذاری کرده الان ۲۹٪ در سود است اما فردی دیگر که نزدیک به شش ماه پیش سرمایهگذاری کرده الان ۸٪ در زیان است. فرد دیگری هم که حدود ۱۵ ماه پیش سرمایهگذاری کرده در وضعیت ۱۳۸٪ سود است.
